توصیه های پیشگیری از ابتلا به سنگ کلیه

کمتر از 10% جمعیت دنیا به سنگ کلیه مبتلا هستند. سنگ کلیه مختصری، در مردان شایع تر است. برای پیشگیری از سنگ کلیه، بهترین راه رعایت رژیم غذایی است.

انواع سنگ کلیه شامل سنگ کلیه کلسیمی، شاخ گوزنی یا استروایت، اوریک اسید و سیستین است.

انواع سنگ کلیه

علت تشکیل سنگ کلیه

علت سنگ کلیه می تواند ارثی بوده یا به دلیل بعضی از بیماری های مشخص باشد، ولی غالبا علت آن نامشخص و در 80% موارد از نوع اگزالات کلسیم و بقیه موارد، غالبا از نوع فسفات کلسیم و اسید اوریک می باشد.

در دو محدوده سنی بیشتر رخ می دهد:

  • بین 20 تا 30 سال
  • بین 50 تا 60 سال

عادات غذایی و شیوه زندگی اثر مستقیمی بر روی خطر سنگ سازی دارند.

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اگزالات کلسیم عبارتند از:

پائین بودن حجم ادرار (کمتر از 2 لیتر در روز)

بالا بودن کلسیم ادرار (بیش از 250 میلی گرم در روز)

بالا بودن اگزالات ادرار ( بیش از 40 میلی گرم در روز)

بالا بودن اسید اوریک ادرار (بیش از 600 میلی گرم در روز)

پائین بودن سیترات ادرار ( کمتر از 320 میلی گرم در روز)

پائین بون منیزیوم ادرار ( کمتر از 50 میلی گرم در روز)

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های فسفات کلسیم علاوه بر موارد فوق عبارتند از:

  1. بالا بودن فسفات ادرار ( بیش از 1000 میلی گرم در روز)
  2. بالا بودن PH ادرار (قلیایی شدن ادرار به PH بیش از 7)

عوامل سنگ ساز در مورد سنگ های اسید اوریکی که 10 تا 15 درصد سنگ ها را می سازند عبارتند از:

✔️ بالا بودن اسید اوریک ادرار

✔️ پائین بودن PH ادرار به کمتر از 5/5 (اسیدی بودن ادرار)

علت تشکیل سنگ اگزالات کلسیم

اگزالات ماده ای طبیعی است که در بسیاری از مواد غذایی یافت می شود. بدن، انرژی خود را از غذا تأمین می کند. پس از اینکه بدن شما مواد مورد نیاز خود را دریافت کرد، مواد اضافی از طریق جریان خون به کلیه رفته و از طریق ادرار خارج می شود. در ادرار مواد مختلفی وجود دارد. اگر ادرار غلیظ بوده و مقدار مواد زائد بیشتر از مایعات بدن باشد، کریستال ها شکل می گیرند.

این کریستال ها ممکن است به هم بچسبند و تشکیل جرم سختی به نام سنگ کلیه را دهند. اگزالات یکی از موادی است که می تواند باعث تشکیل کریستال در ادرار شود. در صورتی که مقدار زیادی اگزالات در حجم کمی از مایع ادرار وجود داشته باشد، اگزالات به کلسیم موجود در ادرار ساخته شده توسط کلیه می چسبد و تشکیل سنگ کلیه اگزالات کلسیم را می دهد.

کلسیم سیترات و سنگ کلیه

اگر شما به مقدار  1500 میلی گرم در روز از منابع مختلف (غذا و مکمل ها) کلسیم دریافت کنید، مشکلی ندارد. همیشه دریافت کلسیم همراه با غذا ریسک بیشتری برای تشکیل سنگ کلیه به نسبت دریافت کلسیم بین وعده های غذایی دارد.

از آنجایی که کلسیم کربنات و کلسیم سیترات هردو برای جذب اگزالات موجود در دستگاه گوارش مفید هستند، کلسیم سیترات برای کمک به دفع سیترات موجود در ادرار و کاهش ریسک تشکیل سنگ های کلسیمی توصیه می شود.

سنگ کلیه و  عادات غذایی

نقش آب

برای رسیدن به این میزان حجم ادرار بایستی حدود 3 لیتر آب در روز نوشید.

نقش پروتئین

 اثر پروتئین حیوانی در مقایسه با پروتئین گیاهی متفاوت است به طوری که شیوع سنگ های کلیوی در گیاه خواران نصف جمعیت عمومی می باشد. محدود کردن پروتئین های حیوانی در رژیم غذایی می تواند در کاهش ایجاد و یا عود سنگ های کلیوی سودمند باشد. پروتئین های حیوانی از طریق افزایش کلسیم، اگزالات و اسید اوریک در ادرار و کاهش سیترات و PH ادرار باعث سنگ سازی می شوند.

نقش دیگر نوشیدنی ها

اگرچه نقش آب در کاهش ایجاد، و یا عود سنگ های کلیوی مورد پذیرش همه می باشد ولی نقش دیگر نوشیدنی ها در سنگ کلیه در متون علمی مورد توافق همه نیست.

تاثیر نوشیدنی بر سنگ کلیه

نقش نمک

نمک از طریق افزایش کلسیم و اگزالات ادرار و کاهش سیترات ادرار در افزایش ایجاد و یا عود سنگ نقش دارد.

نقش میوه ها و سبزیجات

 میوه ها و سبزیجات می توانند اثرات ضد سنگ سازی داشته باشند. این غذاها به دلیل داشتن مقادیر زیادی آب، پتاسیم، منیزیوم و مقادیر کم کلرید سدیم و قدرت قلیایی کردن بالا به خاطر بیکربنات و سیترات بالا  نقش به سزایی در کاهش سنگ سازی دارد.

نقش شیر و محصولات لبنی

محدود کردن کلسیم رژیم غذایی در بیماران با ریسک بالای سنگ کلیه توصیه نمی شود. رژیم کم کلسیم نه تنها منجر به کاهش کلسیم ادرار نمی شود بلکه باعث افزایش اگزالات ادرار نیز می شود لذا به این افراد توصیه به استفاده از شیر و لبنیات در حد معمول می شود.

کربوهیدرات، چربی، مولتی ویتامین و سنگ کلیه

ویتامین a و سنگ کلیه

برای دفع سنگ کلیه چه بخوریم؟

برای سنگ کلیه چه نخوریم؟

Reverse Button on Samsung One UI 3.1.1 نوشیدنی هایی که اگزالات را افزایش می دهند مثل چای یا استعداد سنگ سازی را افزایش می دهند مثل آب گریپ فروت و آب سیب و کولا می باشد.

Reverse Button on Samsung One UI 3.1.1 نوشابه ها (soft drink) که متاسفانه مصرف آن نیز بالا است به خاطر داشتن فروکتوز، ساکروز و اسید فسفریک، خطر سنگ های کلسیمی و اسید اوریکی را بالا می برند.

Reverse Button on Samsung One UI 3.1.1 در مورد نوشابه های ورزشی و انرژی زا اگر چه مطالعات ضد و نقیضی وجود دارد ولی به نظر می رسد این نوشابه ها به دلیل این که غنی از سدیم، کربوهیدرات و کافئین می باشند لذا خطر سنگ کلیه را بالا می برد.

ویتامین c و سنگ کلیه

حداکثر میزان توصیه شده ویتامین C 1500 میلی گرم در روز می باشد.

سنگ کلیه و وزن بدن

 اگرچه نقش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و ترکیبات بدن در ایجاد سنگ هنوز مورد بحث است ولی مطالعات بزرگ نشان می دهند که با افزایش وزن بدن، شاخص توده بدن (BMI) و دور مچ دست، خطر تولید سنگ کلیه هم افزایش می یابد. جنس سنگ در این گروه از افراد نسبت به عموم مردم متفاوت بوده و بجای سنگ های کلسیمی، شیوع سنگ های اسید اوریکی بیشتر می باشد.

سنگ کلیه و ورزش

مطالعاتی که اثر ورزش بر روی کاهش بروز سنگ را نشان دهندکم می باشد. از طرف دیگر شواهد قابل توجهی نشان می دهد که بین بی حرکتی و در بستر ماندن و خطر بالای بروز سنگ کلیه ارتباط وجود دارد. در کل ورزش باعث کنترل فشار خون، افزایش جریان خون کلیه، کاهش التهابات، و بهبود حساسیت به انسولین می شود. در کل برآیند مطالعات به این سمت است که ورزش در کاهش بروز سنگ مؤثر است.

سنگ کلیه و وقایع استرس زا در زندگی

زندگی پر استرس با خطر بالاتر سنگ کلیه همراه است. این مسئله به ویژه در زنان به اثبات رسیده است. استرس نه تنها خطر شروع بیماری را افزایش می دهد بلکه دفعات دفع سنگ را نیز بالا می برد. به نظر می رسد پاسخ های هورمونی به استرس در این امر دخیل باشند.

استرس و سنگ کلیه

ده قانون برای پیشگیری از سنگ کلیه

1- وزن خود را در حد ایده آل نگه داشته و روزانه به طور منظم و در هوای باز ورزش کنید.

2- روزانه به میزان کافی آب بنوشید به طوری که 2 لیتر در روز حجم ادرارتان باشد.

3- مصرف پروتئین های گوشت قرمز و مرغ را به حدود 20گرم در روز محدود کنید.

4- در روز حدود 40 گرم پروتئین گیاهی مصرف کنید.

5- هر روز میوه و سبزیجات بخورید و از محصولات غنی از اگزالات بپرهیزید.

6- شیر و محصولات لبنی را در حدی بنوشید که میزان دریافت کلسیم روزانه شما به حدود 1000 میلی گرم در روز برسد.

7- دستورالعمل های بین المللی مصرف چربی و کربوهیدرات را رعایت کنید.

8- از محصولات مواد غذایی تازه و منجمد استفاده کنید، و از مصرف غذاهای از قبل پخته شده و / یا مواد غذایی کنسرو شده اجتناب کنید.

9- از مصرف خودسرانه مکمل های غذایی بپرهیزید و از داروها و مکمل ها تنها تحت نظارت پزشکی استفاده کنید.

10- تا آنجایی که ممکن است از وقایع پراسترس زنگی اجتناب کنید.

سوال: فولنس و سنگ کلیه

با سلام
پسر 6 ماهه ای دارم که در بدو تدولد مشکل عفونت ادرادی و فولنس کلیه چپ داشت. یک دوره 30روزه سفالکسین مصرف کرد تا عفونت برطرف شد. دکتر فوق تخصص کلیه اطفال مشهد گفت فولنس مشکلی نداره و هر دو ماه فقط باید ازمایش ادار بده . آزمایشات را هر دو ماه انجام دادیم و عفونتی نبود تا اینکه این ماه (6 ماهگی)دکتر یک سونوگرافی نوشت که نتیجه اش:
حداقل 7 شن ریزه 1 تا 2.5 میلیمتری در کالیسهای تحتانی کلیه چپ و 3 شن ریزه 1.5 میلیمتری در کالسهای تحتانی کلیه راست است. فولنس در سیستم دفعی کلیه ها مشاهده شد.
به دکترش مراجعه کردم .تری کا سیترات براش نوشت روزی 3 دفعه 3.5 سی سی. آیا به نظز شما برطرف میشود .
آیا شن ریزه ها در اثر فولنس است؟  آیا نیاز به جراحی دارد؟ شن ریزه ها آیا دفع می شود؟
در ضمن پسرم بعد از مصرف آنتی بیوتیک دچار یبوست هم شد که 10 روز یکبار هم شکمش کار نمی کرد. دکتر بهش پیدرولاکس داد که 3 ماه بهش دادم و تازه قطع کرددم.  آیا ملین ها باعث ایجاد سنگ میشه؟ آیا فولنس درمان داره؟

برای مشاهده پاسخ این سوال اینجا کلیک کنید.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی

آیا این مطلب مفید بود؟ لطفا به آن امتیاز دهید
3.1/5 - (52 امتیاز)
و به اشتراک بگذارید

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 2روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

   برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر نسترن جمعه ۳ خرداد ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 151 مشاهده پرسش
    دختر 12 ساله که در کلیه ی چپ کیست های متعددی دارد می تواند روزه بگیرد
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۳ خرداد ۹۸( 3 سال پیش)

      سلام

      بهتره در فصول سرد و روزهای کوتاه سال روزه بگیره

  • تصویر کاربر زهرارجبی جمعه ۳ خرداد ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 166 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید من دفع پروتئین کلیه دارم میشه دفع پروتئین از ادرار میشه راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری جمعه ۳ خرداد ۹۸( 3 سال پیش)

      سلام

      با متخصص نفرولوژی  مشورت کنید

  • تصویر کاربر رضا شنبه ۱۴ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 164 مشاهده پرسش
    فولنس خفیف دوطرف دیده میشود یعنی چه؟
    آیا مشکلی دارد؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری شنبه ۱۴ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش)
  • تصویر کاربر حسن سه شنبه ۳ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 204 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من 27 سالمه
    جدیدا چند بار دچار شب ادراری شدم
    سونو دادم پروستات 18 سی سی میباشد
    ادرارم اولش با فشارکم و بعدش زیاد خارج میشه خیلی زود ادرارم تموم میشه تکرر ادرار هم ندارم
    آزمایش ادرار هم دادم هیچ مشکلی ندارم
    بعضی وقتا بالای بیضه چپ زیر مثانه تیر میکشه البته خیلی خفیفه و کنار ساق پای چپم بعضی وقت ها میزنه احساس میکنم یه اسپاسمی دارم
    هیچ مشکل دیگه ندارم
    دکتر بهم تولترودین 1 داد 1 ماه خوردم وقتی میخوردم مشکلی نداشتم ولی بعد از تموم شدن قرص دوباره واسم این اتفاق افتاد
    خیلی در روحیه من تاثیر منفی گذاشته
    خواهش می کنم منو راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری سه شنبه ۳ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش)

      سلام

      بهتره بررسی های تکمیلی شوید مثل عکس رنگی مجرا و نوار مثانه

  • تصویر کاربر هلیا دوشنبه ۲ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 172 مشاهده پرسش
    بی اختیاری ادرار و عفونت ادراری و دل درد شدید دارد
    پنج ساله است و مشکلش ایا جدی است؟
    1. تصویر کاربر دکتر محمد جباری دوشنبه ۲ اردیبهشت ۹۸( 3 سال پیش)
      سلام
      توصیه می کنم برای معاینه و در صورت نیاز انجام بررسی لازم حضورا به پزشک مراجعه کنید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات مرتبط

از دکتر بپرسید

ویزیت Whatsapp

تماس با مطب

نوبت دهی اینترنتی

پرسش از دکتر